آخرین بررسی: آبان ۱۴۰۵. بر اساس قانون اجانب و حمایت بین‌المللی ترکیه (۶۴۵۸، مواد ۲۸ و ۴۲ تا ۴۵). این راهنما مشاوره‌ی حقوقی نیست؛ پیش از درخواست، پرونده‌ی خود را با کارشناس ونیرا یا یک وکیل بررسی کنید.
اقامت بلندمدت (Uzun Dönem İkamet İzni) که بسیاری آن را «اقامت دائم» می‌نامند، برای کسانی است که سال‌ها با اقامت قانونی در ترکیه زندگی کرده‌اند. دیگر لازم نیست هر یک یا دو سال تمدید کنید و حقوقی نزدیک به شهروندان ترکیه دارید، اما شهروند نمی‌شوید.
۱. شرط اصلی: ۸ سال اقامت پیوسته
طبق مادهی ۴۲ و ۴۳ قانون ۶۴۵۸، باید دست‌کم ۸ سال پیوسته با اقامت معتبر در ترکیه مانده باشید. سال‌هایی که با ویزا یا معافیت ۹۰ روزه‌ی توریستی گذشته حساب نمی‌شوند؛ فقط دوره‌هایی که کارت اقامت داشته‌اید.
۲. کدام اقامت‌ها حساب میشوند؟
طبق مادهی ۲۸ همین قانون:
| نوع اقامت | سهم در محاسبه‌ی ۸ سال |
|---|---|
| اقامت کوتاه‌مدت (از جمله اقامت ملکی) | کامل |
| اقامت خانوادگی | کامل |
| مجوز کار معتبر (که اقامت حساب میشود) | کامل |
| اقامت تحصیلی | نصف |
| اقامت بشردوستانه، پناهندگی و حمایت موقت | راهی به اقامت بلندمدت ندارند |
مثال: ۴ سال اقامت تحصیلی (۲ سال حساب میشود) و ۶ سال اقامت ملکی، روی هم ۸ سال حساب میشود.
طبق قانون، اقامتی که با ازدواج صوری گرفته و بعد لغو شده باشد هم در جمع سال‌ها حساب نمیشود.
۳. «پیوسته» یعنی چه؟
این مهم‌ترین تله است. طبق مادهی ۲۸، این غیبت‌ها پیوستگی اقامت را می‌شکنند، مگر اینکه دلیلش خدمت اجباری عمومی، تحصیل یا درمان باشد:
- بیش از ۶ ماه در مجموع در یک سال بیرون از ترکیه بودن،
- یا بیش از یک سال در مجموع در ۵ سال آخر.
اگر پیوستگی بشکند، طبق قانون سالهای قبلی در محاسبه حساب نمی‌شوند. یعنی کسی که اقامت ملکی دارد ولی بیشتر سال را در ایران است، ممکن است بعد از ۸ سال هم واجد شرایط نباشد. تاریخ‌های خروج و ورود خود را نگه دارید.
فاصله‌ی بین دو کارت اقامت هم خطرناک است. اگر تمدید را دیر بدهید و اقامتتان قطع شود، ممکن است شمارش از نو شروع شود. تمدید اقامت ملکی
۴. شرط‌های دیگر
طبق مادهی ۴۳ قانون ۶۴۵۸:
- در ۳ سال آخر کمک اجتماعی (یارانه یا کمک دولتی) نگرفته باشید.
- درآمد کافی و منظم برای خود و خانواده داشته باشید.
- بیمه‌ی درمانی معتبر داشته باشید. بیمه‌ی درمانی برای اقامت
- برای نظم و امنیت عمومی تهدید شمرده نشوید.
درخواست از طریق سامانه‌ی ای‌اقامت (e-ikamet.goc.gov.tr) و داخل ترکیه ثبت میشود و تأیید نهایی با وزارت کشور است. دفاتر حقوقی زمان رسیدگی را معمولاً بین ۱ تا ۳ ماه و در استان‌های شلوغ طولانی‌تر گزارش می‌کنند. طبق همین منابع، عوارض اقامت ندارد ولی هزینه‌ی کارت گرفته میشود.
۵. چه حقوقی می‌دهد؟
طبق مادهی ۴۴، دارنده‌ی اقامت بلندمدت از بیشتر حقوق شهروندان ترکیه برخوردار است، به‌جز:
- خدمت سربازی (که مشمولش نمیشود)،
- حق رأی دادن و نامزد شدن،
- استخدام در مشاغل دولتی،
- واردات معاف از گمرک خودرو.
دولت می‌تواند این حقوق را محدود کند. اقامت بلندمدت جای مجوز کار را نمی‌گیرد؛ برای کار کردن هنوز طبق قواعد مربوط اقدام کنید.
۶. چه وقت لغو میشود؟
طبق مادهی ۴۵، اقامت بلندمدت در دو حالت لغو میشود:
- تهدید جدی برای نظم یا امنیت عمومی،
- بیش از یک سال پیوسته بیرون از ترکیه بودن، مگر به دلیل درمان، تحصیل یا خدمت اجباری در کشور خود.
۷. فرق با شهروندی
| اقامت بلندمدت | شهروندی | |
|---|---|---|
| پاسپورت ترکیه | ندارد | دارد |
| حق رأی | ندارد | دارد |
| نیاز به تمدید | اقامت تمدید نمی‌خواهد؛ طبق بعضی منابع کارت دوره‌ای نو میشود | ندارد |
| راه رسیدن | ۸ سال اقامت پیوسته | خرید ملک ۴۰۰ هزار دلاری یا اقامت طولانی و شرایط دیگر |
| خطر لغو با غیبت | بیش از یک سال پیوسته بیرون از ترکیه | ندارد |
برای کسی که پول و برنامه‌ی خرید ملک ۴۰۰ هزار دلاری را دارد، شهروندی سریع‌تر است. شهروندی با خرید ملک برای کسی که سال‌ها با اقامت ملکی زندگی کرده، اقامت بلندمدت راهی برای خلاص شدن از تمدیدهای پشت سر هم است.
۸. چک‌لیست پیش از درخواست
- جمع سالهای اقامت خود را با قاعده‌ی «تحصیلی نصف» حساب کرده‌ام.
- در هیچ سالی بیش از ۶ ماه و در ۵ سال آخر بیش از یک سال بیرون نبوده‌ام.
- بین کارت‌های اقامتم فاصله‌ای نیفتاده است.
- مدرک درآمد منظم و بیمه‌ی درمانی معتبر دارم.
سؤال‌های پرتکرار
اقامت ملکی ترکیه بعد از چند سال دائم میشود؟
اقامت ملکی خودبهخود دائم نمیشود، اما سالهایش کامل حساب میشود. بعد از ۸ سال اقامت پیوسته و داشتن شرایط درآمد و بیمه، میتوانید درخواست اقامت بلندمدت بدهید.
سالهای دانشجویی برای اقامت دائم ترکیه حساب میشود؟
بله، اما طبق مادهی ۲۸ قانون ۶۴۵۸ فقط نصف مدت اقامت تحصیلی حساب میشود؛ بقیهی انواع اقامت کامل حساب میشوند.
اگر زیاد ایران باشم اقامت دائمم چه میشود؟
پیش از گرفتن آن، غیبت بیش از ۶ ماه در یک سال یا بیش از یک سال در ۵ سال آخر، پیوستگی را می‌شکند. بعد از گرفتن هم، بیش از یک سال پیوسته بیرون ماندن (جز برای درمان، تحصیل یا خدمت اجباری) به لغو آن می‌رسد.
این راهنما را تیم تحریریه‌ی ونیرا از روی قوانین، آیین‌نامه‌ها و اطلاعیه‌های رسمی ترکیه نوشته و ۱۴ آبان ۱۴۰۵ بازبینی کرده است. اطلاعات عمومی است، نه مشاوره‌ی حقوقی؛ پیش از هر پرداخت، شرایط روز را با مرجع رسمی یا وکیل تأیید کنید. روش تهیه و بازبینی راهنماها
